De situatie op Bonaire baart mij zorgen. Hier heb ik met de gezaghebber, bestuurders, deskundigen en geestelijke leiders over gesproken. Terwijl de Nederlandse regering druk bezig is met de uitwerking en verdere invulling van Bonaire als Openbaar lichaam groeit de weerstand op het eiland. Over het hoe en waarom van deze weerstand heb ik gesproken met een groep “Awor t’e Ora” die om en nabij 3000 handtekeningen heeft verzameld van burgers die aangegeven hebben voorstanders te zijn van een referendum. Dit is ongeveer de helft van de kiesgerechtigden op Bonaire. Het referendum moet inzicht geven of de burgers tevreden zijn met de manier waarop de status ‘directe band met Nederland’ is ingevuld en uitgewerkt. Indien het Bestuurscollege geen uitvoering geeft aan de wens van deze burgers zal “Awor t’e Ora” niet schromen om gerechtelijke en internationale stappen te nemen. Een ander heikel punt dat zij aangeven is de manier hoe de voorbereiding naar het referendum van 2004 is verlopen. Sprake zou zijn van manipulatie van het proces. Daarnaast geven zij aan te kunnen bewijzen dat er ongeveer 1000 mensen hebben gestemd die niet stemgerechtigd waren. Over de gang van zaken hebben zij brieven geschreven aan Premier Balkenende en staatssecretaris Bijleveld. Hierop hebben zij - volgens zeggen - nooit antwoord gekregen. Zij voelen zich daarom miskend en aan hun lot overgelaten. Zij vinden dat Nederland gebruik moet maken van de waarborgfunctie om hun mensenrechten te waarborgen. In september a.s. zal een manifestatie plaatsvinden om de wensen voor een referendum aan hun bestuurders en politici kenbaar te maken. In deze context heb ik ook gesproken met geestelijke leiders die zich ernstig zorgen maken over het proces en de impact die Nederlandse wet- en regelgeving zal hebben op de cultuur van Bonaire. In een vrij vroeg stadium hebben zij een verklaring opgesteld en uitgereikt aan staatssecretaris Bijleveld. Zij hebben geen reactie hierop gekregen en merken dat er weinig rekening wordt gehouden met hun zorgen. Mijn zorgen die ik vaak in debatten en door middel van vragen heb geuit zijn hiermee bevestigd.

Ondanks de onrust gaat het proces van ‘integratie’ in denderende treinvaart door. Als volksvertegenwoordiger vraag ik mij ernstig af of deze trein door moet blijven denderen.

Het was fijn om Henk Kamp te zien in zijn nieuwe uitdagende rol. Hij heeft het goed naar zijn zin en probeert zijn opdracht voortvarend en zo goed mogelijk uit te voeren. Hij beaamt dat de eerste 6 maanden sinds zijn aantreden de informatievoorziening naar de burgers niet optimaal is verlopen. Daar gaat verandering in komen. Er zijn echter nog steeds vragen over de legitimiteit van zijn benoeming en bevoegdheden. Overigens vragen die ik vorig jaar gedurende het debat van de begrotingsbehandeling NAAZ ook heb geuit en geen bevredigend antwoord op heb gekregen.

Het regionaal Service Center heeft de beschikking over een professioneel team van kwartiermakers afkomstig uit de verschillende ministeries. Zij hebben inzicht gegeven in de verschillende ambitieuze plannen op de verschillende beleidsterreinen. Ik heb mijn zorg geuit ten aanzien van de effectiviteit en efficiency van bepaalde plannen. Wij moeten niet vergeten dat de BES-eilanden qua ontwikkeling tientallen jaren achterlopen op Nederland. Daarnaast is er sprake van een andere cultuur en eigenheden. Sommige kwartiermakers zijn er gedreven in om lokale deskundigen en burgers te betrekken om te komen tot realistische en uitvoerbare plannen. Een kwartiermaker waar lovend over wordt gesproken is Marga van Jeugd en Gezin. Bij haar hebben betrokken personen het gevoel een luisterend oor te vinden met respect voor een andere cultuur. Ook minister Rouvoet wordt vaak genoemd als een minister die het goed meent met de bevolking. Toch is de algemene opmerking dat het allemaal te snel gaat en dat er soms sprake is van gebrek aan realiteitszin. Lokale deskundigen vinden het onrechtvaardig dat zij naast hun werk, kwartiermakers die volgens hen veel verdienen, ‘gratis’ moeten voorzien van informatie. Hoewel de lokale deskundigen best te spreken zijn over een aantal positieve ontwikkelingen groeit bij hen met de dag ook weerstand over de manier hoe zij bejegend worden. Ik heb daarom de kwartiermakers geadviseerd om nog meer hun best te doen om te luisteren naar lokale deskundigen die met beperkte financiële middelen en menskracht toch resultaten hebben weten te boeken in het verleden.

Ook de bestuurders zijn enerzijds positief over een aantal ontwikkelingen, echter anderzijds vragen zij zich af hoe het zit met hun democratische bevoegdheden. Het nieuwe bestuurscollege is zich momenteel aan het inlezen en heeft ook vragen bij de uitwerking van de status. O.a. zijn zij geen voorstander van de wet Financiële Verhoudingen. Hun bevoegdheden ten aanzien van de begroting worden tot een minimum teruggebracht. Ook ten aanzien van de uitvoering van andere taken in de nieuwe status zijn er bedenkingen. Ik heb een (discussie)werkdocument mogen ingezien waarbij een verdeling van taken tussen Nederlandse overheid en BES-overheden wordt voorgesteld. Voor de BES-overheden blijft nog weinig (uitdagende) taken over. Het grootste knelpunt is het feit dat BES-burgers, eenzelfde voorzieningenniveau als Nederland, ook op lange termijn niet tegemoet kunnen zien.

Gekoppelde documenten

Titel	Bestandsgrootte	MIME-type
Ortega Martijn 29augustus	982.8 kB	application/pdf